Bebeklerde Lösemi Belirtileri: Ne Zaman Şüphelenmelisiniz?
Bebeklerde ve çocuklarda lösemi, kemik iliğinde kontrolsüz çoğalan anormal kan hücrelerinin sağlıklı hücrelerin yerini almasıyla gelişen ve çocukluk çağı kanserlerinin yaklaşık %30’unu oluşturan en yaygın kanser türüdür.
Çocukluk çağı lösemilerinin çok büyük bir kısmı hızla ilerleyen (akut) karakterde olup, en sık Akut Lenfoblastik Lösemi (ALL) ve Akut Miyeloid Lösemi (AML) tipleri görülür. Günümüz modern tedavi protokolleri sayesinde çocukluk çağı lösemilerinde tedavi başarı oranı %70-75 civarında olup, bazı alt tiplerde bu oran %90’ın üzerine çıkmaktadır.
Ne zaman şüphelenmelisiniz?
Bebeklerde lösemi genellikle spesifik bir tarama testiyle değil, ailenin veya doktorun fark ettiği bazı klinik belirtiler üzerine yapılan incelemelerle teşhis edilir. En sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:
Halsizlik ve solukluk: Sağlıklı alyuvarların (eritrosit) azalmasına bağlı olarak gelişen anemi nedeniyle bebekte sürekli yorgunluk ve ciltte solgun renk görülür.
Kolay morarma ve kanama: Kanın pıhtılaşmasını sağlayan trombositlerin azalması sonucu ciltte nedensiz morluklar (ekimoz) veya toplu iğne başı büyüklüğünde kırmızı lekeler (peteşi) oluşur.
Dirençli yüksek ateş: Bağışıklık sisteminin zayıflaması nedeniyle sık tekrarlayan veya 5 günden uzun süren inatçı ateş ve enfeksiyonlar gözlenir. [
Kemik ve eklem ağrıları: Kemik iliğindeki hücre yoğunluğunun artması nedeniyle bebeklerde huzursuzluk, dokunulduğunda ağlama veya basamama/yürümeyi reddetme gibi durumlar ortaya çıkabilir.
Karında şişlik: Lösemi hücrelerinin karaciğer ve dalakta birikerek bu organları büyütmesi (hepatosplenomegali) karnın şiş görünmesine yol açar. [
Tanı nasıl konulur?Lösemi şüphesi taşıyan bir bebekte tanı süreci adım adım şu testlerle ilerler:
Fiziki Muayene: Doktor; lenf bezlerinde büyüme, karaciğer/dalak büyümesi ve ciltteki kanama bulgularını kontrol eder.
Tam Kan Sayımı (Hemogram): Kan hücrelerinin (akyuvar, alyuvar, trombosit) sayıları kontrol edilir. Mikroskop altında yapılan periferik yayma incelemesinde “blast” adı verilen olgunlaşmamış kanser hücreleri aranır.
Kemik İliği Aspirasyonu ve Biyopsisi: Kesin tanı için bu işlem zorunludur. Genellikle sedasyon (hafif uyku hali) veya lokal anestezi altında kalça kemiğinden sıvı ve doku örneği alınarak laboratuvarda incelenir.
Akış Sitometrisi (İmmünofonotipleme): Alınan hücrelerin yüzey özelliklerine bakılarak löseminin tam olarak hangi alt tipte (ALL veya AML) olduğu belirlenir.
Genetik ve Moleküler Testler: Hücrelerdeki kromozom değişiklikleri incelenir. Bu değişiklikler hastanın hangi risk grubunda yer alacağını ve hangi tedaviye daha iyi yanıt vereceğini belirlemede kritik rol oynar.
Lomber Ponksiyon (Belden Sıvı Alınması): Lösemi hücrelerinin merkezi sinir sistemine (beyin ve omurilik sıvısına) ulaşıp ulaşmadığını anlamak amacıyla bel bölgesinden sıvı örneği alınır.
Tedavi yöntemleri nelerdir?
Çocukluk çağı lösemilerinde hastalar evrelere ayrılmaz; bunun yerine yaş, lösemi tipi ve genetik faktörlere göre risk gruplarına (standart, orta, yüksek risk) ayrılarak kişiye özel tedavi protokolleri çizilir. [
Kemoterapi: Tedavinin ana omurgasını oluşturur. Kanser hücrelerini yok etmeyi amaçlayan ilaçlar farklı aşamalardan (indüksiyon, konsolidasyon, idame) oluşan ve genellikle 2 ila 3 yıl süren bir takvimle damardan, ağızdan veya doğrudan bel sıvısının içine (intratekal) uygulanır.
Hedefe Yönelik (Akıllı) İlaçlar ve İmmünoterapi: Özellikle belirli genetik mutasyonları (örneğin KML’deki BCR-ABL geni) taşıyan vakalarda veya tekrarlayan lösemilerde, doğrudan kanserli hücreyi tanıyıp yok eden ya da vücudun kendi bağışıklık sistemini kansere karşı savaştıran modern hücresel tedaviler kullanılır.
Kök Hücre / Kemik İliği Nakli: Genellikle ilk tedaviye direnç gösteren, yüksek risk grubunda yer alan veya hastalık nüksü (tekrarlama) gelişen bebeklerde tercih edilir. Yüksek doz kemoterapi ile hastanın kendi iliği temizlendikten sonra doku uyumlu donörden alınan sağlıklı kök hücreler hastaya nakledilir.
Radyoterapi (Işın Tedavisi): Günümüzde çocuklarda yan etkilerinden ötürü kullanımı oldukça sınırlandırılmıştır; yalnızca löseminin beyin gibi merkezi sinir sistemine yayıldığı çok özel durumlarda tercih edilebilir.
Destek Tedavileri: Tedavi süresince bebeğin bağışıklığı çok düşeceği için enfeksiyonlardan korunma (antibiyotik/antifungal koruması), beslenme desteği, kan ve trombosit transfüzyonları hayati önem taşır.
“Küçücük bedenlerinde kocaman yürekleriyle hayata tutunmaya çalışan minik kahramanlarımızın bizim sevgimize, desteğimize ve en çok da umuda ihtiyaçları var. Onların yüzündeki tek bir tebessüm, dünyaya bedel.
LÖSEV, yıllardır sevgi, iyilik ve umutla binlerce çocuğumuza ve ailesine can oluyor. Gelin, bugün biz de bir çocuğun elinden tutalım; bağışlarımızla onların yarınlarına ışık, mücadelelerine güç katalım. Unutmayın, iyilik paylaştıkça çoğalır. Detaylı bilgi edinmek ve güvenle bağış yapmak için LÖSEV resmi bağış sitesini ziyaret edebilirsiniz: 🧡”
