Hamilelikte Tiroid Hormonunun Önemi

Gebelikte tiroid hormonu değerleri çok önemlidir. Kayseri’de hamilelik takibini yaptığımız tüm gebe hastalarımızın bu süreçte kandaki tiroid hormonu düzeylerini titizlikle takip ediyoruz.

Gebelikte tiroid hormonu en az gebe olmayan bireylerdeki kadar önemli. Tabii ki gebelikte bir miktar daha önemli. Çünkü anne karnındaki bebeğin ideal gelişimi, erken doğmaması, ideal bir kiloya ulaşması ve en önemlisi  zihinsel gelişiminin yeterli olabilmesi için tiroid hormonun kandaki seviyesi önemlidir. 

Bebek anne karnında kendi tiroid hormonu üretmeye 12 hafta gibi başlar. 20 hafta civarında üretim artış gösterir. Dolayısıyla bebek için en hassas zamanlar olan ilk 12 haftada bebeğin gelişimi için gereken tiroid hormonunu anneden sağlanır. Dolayısıyla annenin kanındaki tiroid hormonu düzeyi ideal olmalıdır ki bebekte anneden yeterince hormonu plasenta yoluyla alabilsin. Ancak bu durumda ideal bir gelişim sağlanabilir.

Yeterli bir tiroid hormonunun sağlanamadığı durumlarda gebelik riskli bir hale gelir. Tiroid hormonunun yetersiz olduğu gebeliklerde  zeka gelliği, erken doğum, düşükler, gebelik kayıpları, plasentanın erkenden ayrılması (dekolman) dediğimiz acil olay ve preeklemsi ismi verilen gebelikte tansiyon problemleri sıkça görülebilir. Normalde gebe olmayan bir kadında tiroid hormonu eksikliğinden nasıl şüpheleniriz? Yorgunluk, halsizlik, miskinlik, kabızlık, kilo alma gibi bulgular tiroid hormonu eksikliği (Guatr) bulgularıdır. Bu bulguların çoğunluğu gebelikte zaten sık görülür. Dolayısıyla gebelikte tiroid hormonu eksikliğini gözlemlemek çok kolay değil. Ama kesin olarak anlamanın bir yolu var. Kandaki bu hormonun testini yapmak. Dolayısıyla biz gebelikte herkese tiroid hormonu testini öneriyoruz. Gebelikte tiroid hormonunun testini yaparken genellikle taramaya TSH hormonunun kandaki seviyesini ölçerek başvuruyoruz.

TSH hormonu gebelikte tiroid fizyolojisi aslında farklı. Çünkü gebelikte gebelik hormonu beta HCG dediğimiz yapı iki parçadan oluşur. Alfa ve beta ünitesi. TSH hormonuyla gebelik hormonun alfa tamamen aynı. Beta alt üniteleri de çok benzer. Dolayısıyla ilk 12 hafta çok yüksek giden gebelik hormonu TSH reseptörlerini çok benzediği için uyarır. Bu uyarım Tiroit hormonunun üretimini artırıyor. Dolayısıyla hafif artan tiroid hormonu üretimi de zaten TSH’a gerek kalmadığı için bu işi gebelik hormonu yaptığı için bunu baskılıyor. Dolayısıyla gebelikte ilk 12 hafta özellikle TSH’taki düşüşler normaldir. TSH’ın genellikle 4’ün üzerinde olması tiroit hormonun az üretildiğini düşündürür.

TSH yükselince niye tiroid hormon az üretiliyor? Aslında sanki tam tersi gibi değil mi? Değil. Çünkü TSH tiroid hormonunun üretilmesini sağlayan üstteki hormondur. Vücutta ihtiyaç yolunda TSH yükselir. Bu şekilde azalmış tiroid hormonunu tolere etmeye çalışır. Eğer ki tiroid hormonu çok üretilirse de artık TSH’a ihtiyaç olmadığı için TSH baskılım yani ilişki ters.

Biz gebelikte ilk başta TSH hormonuna bakıyoruz. TSH hormonu 2,5’un altında gelirse değeri o zaman büyük ölçüde güvende olduğumuzu düşünüyoruz ve genellikle başka bir teste önermiyoruz. Bazı istisnai durumlar hariç. Eğer TSH değeri 2,5’ile 4 arasında gelirse bu sefer ekstra bir teste ihtiyacımız oluyor. Ne demiştik? Tiroid hormonunun üst sınırı 4.

Aslında sınırı yine geçmemiş ama tiroid peroksidazı antikor dediğimiz anti TPO da gebelikte risk oluşturuyor. Düşük gibi, erken doğum gibi. Dolayısıyla TSH 2,5’tan yüksek 4’ten düşükse TPO’ya bakıyoruz. Tiroid Peroksidaz antikoru yüksekse gene riskli bir durum düşünüp düşük doz, çoğunlukla 50 miligram tiroid ilacı veriyoruz ki dediğim gibi zeka geliyi, erken doğum, preeklemsi gibi riskleri azaltmak için.

Ancak bu bölüm biraz daha tartışmalı. Çünkü bununla ilgili makalelerde farklı sonuçlar elde edildiği için Amerika’daki ciddi bilime öncülük eden kuruluşlar arasında bile hafif fikir ayrılıkları var. Dolayısıyla sizin için en doğrusunu yine sizin hekiminiz bilecektir. Yalnız TSH4’ün üzerinde olduğunda artık tiroid hormonunun vücutta az olduğu aşikar hale geliyor.

TSH4’ün üzerine çıktığında tiroid hormonu ölçüyoruz. Tiroid yani T4’ü ölçüyoruz. TSH’ı zaten ölçmüştük. Eğer normal gelirse buna subklinik hipotiroidizm deniyor. Yani bir şeyler bozulmaya başlamış ama hala yeterli T4 var. Tiroid hormonu Bu durumda vereceğimiz tiroid ilacın dozunu daha düşük seçiyoruz. Genellikle hastanın kilosuna göre kiloya 1 miligram çoğunlukla öneririz bu tarz durumlarda.

Eğer T4 de düşükse yani hem TSH yükselmiş ama artık T4 de düşmüş. Bir ileri aşamaya geçtiğinde buna aşikar hipotiroidizm diyoruz. Bu bir ileri tablo. Bu seferse ilaç seçerken çoğunlukla dozunu kiloya 1 değil 1.6 miligram’dan veriyoruz. Mesela 50 kilo bir hasta için 80 miligram gibi hesaplayabiliyoruz.

Ama dediğim gibi bunların hepsi hastadan hastaya değişebilir. Biz burada genel hatlarıyla fikir verilmesi için bir farkındalık oluşturmak için anlatıyoruz. Yoksa buradaki ilaca ve doza göre bir tedavi asla önermiyoruz. Dolayısıyla gebelikte tiroid değerinin normal olması çok önemli. Bir de yine bu konuda tartışmalı olan bir husus ise hastanın tüm tiroid değerleri normal.

Yani TSH 2,5’un altında T4’ü normal. Her şey Sadece tiroid peroksidaz antikoru dediğimiz antikorun yüksek olması ki bu plasentadan geçebilir. Kötü gebelik sonuçlarına neden olur mu? Birçok çalışmada tiroid peroksidaz antikorunun ANTİ-TPO tek başına yüksek olması yani tüm tiroid hormon değerleri yüksek. Sadece antikor var.

Op Dr Cemal Ünlü

admin

See author's posts